Biệt thự 08, Nguyễn Thị Duệ, Cầu Giấy, Hà Nội
Chứng nhận PCI DSS, SOC 2 & Bảo vệ dữ liệu cá nhân | Cyber Services

ISO 42001 Annex A: 38 biện pháp kiểm soát Phụ lục A và cách lập SoA

· ISO 42001:2023 AI
ISO 42001 Annex A: 38 biện pháp kiểm soát Phụ lục A và cách lập SoA

ISO 42001 Annex A là gì? Phụ lục A của ISO/IEC 42001:2023 (ISO 42001 Annex A) là danh mục tham chiếu gồm 38 biện pháp kiểm soát, chia thành 9 mục tiêu kiểm soát từ A.2 đến A.10. Tổ chức dùng danh mục này để xử lý rủi ro trong hệ thống quản lý AI (AIMS). Không bắt buộc áp dụng toàn bộ 38 kiểm soát. Tổ chức chọn kiểm soát theo kết quả đánh giá rủi ro AI và ghi lại lựa chọn cùng lý do trong Tuyên bố áp dụng (Statement of Applicability – SoA). Phụ lục B hướng dẫn cách triển khai từng kiểm soát.

Cập nhật: 30/10/2026 · Tác giả/rà soát chuyên môn: Xuân Tân – Lead Auditor (CISA, OSCE), Cyber Services

ISO/IEC 42001 là tài liệu có bản quyền. Bài này chỉ nêu mã, tên kiểm soát và diễn giải bằng lời của chúng tôi. Khi triển khai, cần đối chiếu bản tiêu chuẩn chính thức. Nếu bạn mới tìm hiểu, hãy đọc trước bài ISO 42001: cấu trúc, phụ lục và quy trình chứng nhận và bài ISO/IEC 42001 là gì.

Phụ lục A đóng vai trò gì trong ISO/IEC 42001?

ISO/IEC 42001:2023 do ISO và IEC ban hành tháng 12/2023. Việt Nam đã chấp nhận tiêu chuẩn này thành TCVN ISO/IEC 42001:2025. Các yêu cầu bắt buộc nằm ở điều khoản 4–10. Phụ lục A gắn với điều khoản 6.1.3 (xử lý rủi ro AI):

  • Sau khi đánh giá rủi ro AI (điều khoản 6.1.2), tổ chức xác định các kiểm soát cần thiết.
  • Tổ chức đối chiếu với Phụ lục A để không bỏ sót kiểm soát cần thiết.
  • Tổ chức lập SoA, nêu các kiểm soát cần thiết và lý do đưa vào hoặc loại trừ.
  • Tổ chức được bổ sung kiểm soát tự thiết kế ngoài Phụ lục A.

Phụ lục A và B mang tính quy chuẩn (normative). Phụ lục C và D mang tính tham khảo (informative). “Quy chuẩn” không có nghĩa là phải dùng mọi kiểm soát. Chuyên gia đánh giá sẽ xem quyết định chọn hay loại trừ có dựa trên rủi ro và có được giải thích hợp lý không.

Minh họa các biện pháp kiểm soát Phụ lục A ISO/IEC 42001 áp dụng cho hệ thống trí tuệ nhân tạo

38 biện pháp kiểm soát ISO 42001 được chia thành những nhóm nào?

Phụ lục A đánh số từ A.2 (không có A.1). Trong mỗi nhóm, mục “.1” là mục tiêu kiểm soát, còn các mục từ “.2” trở đi là kiểm soát. Riêng A.6 có hai mục tiêu con: A.6.1 và A.6.2.

MãMục tiêu kiểm soátSố kiểm soátTrọng tâm
A.2Chính sách liên quan đến AI3Định hướng của lãnh đạo
A.3Tổ chức nội bộ2Vai trò, kênh nêu quan ngại
A.4Nguồn lực cho hệ thống AI5Dữ liệu, công cụ, hạ tầng, con người
A.5Đánh giá tác động của hệ thống AI4Tác động tới cá nhân, nhóm, xã hội
A.6Vòng đời hệ thống AI9Yêu cầu, thiết kế, kiểm chứng, vận hành, log
A.7Dữ liệu cho hệ thống AI5Thu thập, chất lượng, nguồn gốc dữ liệu
A.8Thông tin cho các bên quan tâm4Tài liệu người dùng, báo cáo, sự cố
A.9Sử dụng hệ thống AI3Dùng có trách nhiệm, đúng mục đích
A.10Quan hệ với bên thứ ba và khách hàng3Trách nhiệm trong chuỗi cung ứng AI
Tổng38

Danh sách 38 kiểm soát Phụ lục A ISO/IEC 42001 gồm những gì?

Mỗi kiểm soát được ghi mã, tên tiếng Anh và một câu diễn giải. Phần diễn giải là cách hiểu thực hành của chúng tôi, không phải lời văn của tiêu chuẩn.

A.2 – Chính sách liên quan đến AI

  • A.2.2 AI policy: có chính sách AI bằng văn bản.
  • A.2.3 Alignment with other organizational policies: xác định điểm giao với chính sách an toàn thông tin, quyền riêng tư, chất lượng.
  • A.2.4 Review of the AI policy: rà soát chính sách theo kế hoạch hoặc khi có thay đổi lớn.

A.3 – Tổ chức nội bộ

  • A.3.2 AI roles and responsibilities: phân công vai trò, trách nhiệm về AI.
  • A.3.3 Reporting of concerns: có kênh để nhân sự nêu quan ngại về hệ thống AI.

A.4 – Nguồn lực cho hệ thống AI

  • A.4.2 Resource documentation: lập hồ sơ nguồn lực của từng hệ thống AI.
  • A.4.3 Data resources: ghi nhận các nguồn dữ liệu sử dụng.
  • A.4.4 Tooling resources: ghi nhận công cụ, thư viện, nền tảng.
  • A.4.5 System and computing resources: ghi nhận hạ tầng tính toán, kể cả trên đám mây.
  • A.4.6 Human resources: xác định năng lực con người cần có.

A.5 – Đánh giá tác động của hệ thống AI

  • A.5.2 AI system impact assessment process: có quy trình đánh giá hệ quả tiềm ẩn của hệ thống AI.
  • A.5.3 Documentation of AI system impact assessments: lưu hồ sơ kết quả đánh giá.
  • A.5.4 Assessing AI system impact on individuals or groups of individuals: đánh giá tác động tới cá nhân hoặc nhóm người, ví dụ nguy cơ thiên lệch.
  • A.5.5 Assessing societal impacts of AI systems: đánh giá tác động tới xã hội.

Hướng dẫn chuyên sâu cho nhóm này có trong ISO/IEC 42005:2025 về đánh giá tác động hệ thống AI.

A.6 – Vòng đời hệ thống AI

  • A.6.1.2 Objectives for responsible development of AI system: đặt mục tiêu phát triển AI có trách nhiệm.
  • A.6.1.3 Processes for responsible AI system design and development: quy định quy trình thiết kế, phát triển.
  • A.6.2.2 AI system requirements and specification: lập tài liệu yêu cầu cho hệ thống mới hoặc thay đổi lớn.
  • A.6.2.3 Documentation of AI system design and development: ghi lại thiết kế và quá trình phát triển.
  • A.6.2.4 AI system verification and validation: đặt tiêu chí kiểm chứng, thẩm định trước khi sử dụng.
  • A.6.2.5 AI system deployment: lập kế hoạch triển khai và kiểm tra yêu cầu đã được đáp ứng.
  • A.6.2.6 AI system operation and monitoring: giám sát hiệu năng, sửa lỗi, cập nhật khi vận hành.
  • A.6.2.7 AI system technical documentation: có tài liệu kỹ thuật cho người dùng, đối tác, cơ quan quản lý.
  • A.6.2.8 AI system recording of event logs: xác định giai đoạn cần ghi log, tối thiểu khi hệ thống đang được sử dụng.

A.7 – Dữ liệu cho hệ thống AI

  • A.7.2 Data for development and enhancement of AI system: quản lý dữ liệu dùng để phát triển và cải tiến.
  • A.7.3 Acquisition of data: ghi nhận cách thu thập, lựa chọn dữ liệu.
  • A.7.4 Quality of data for AI systems: đặt và kiểm tra yêu cầu chất lượng dữ liệu.
  • A.7.5 Data provenance: ghi nhận nguồn gốc dữ liệu và các lần thay đổi.
  • A.7.6 Data preparation: quy định cách làm sạch, gán nhãn, chuẩn hóa dữ liệu.

A.8 – Thông tin cho các bên quan tâm

  • A.8.2 System documentation and information for users: cung cấp thông tin để người dùng sử dụng đúng cách.
  • A.8.3 External reporting: có kênh để bên ngoài báo cáo tác động bất lợi.
  • A.8.4 Communication of incidents: có kế hoạch thông báo sự cố AI.
  • A.8.5 Information for interested parties: thực hiện nghĩa vụ cung cấp thông tin, kể cả cho cơ quan quản lý.

A.9 – Sử dụng hệ thống AI

  • A.9.2 Processes for responsible use of AI systems: quy định quy trình sử dụng có trách nhiệm.
  • A.9.3 Objectives for responsible use of AI system: đặt mục tiêu cho việc sử dụng.
  • A.9.4 Intended use of the AI system: dùng đúng mục đích dự kiến và tài liệu kèm theo.

A.10 – Quan hệ với bên thứ ba và khách hàng

  • A.10.2 Allocating responsibilities: phân định trách nhiệm giữa tổ chức, đối tác, nhà cung cấp, khách hàng.
  • A.10.3 Suppliers: sản phẩm, dữ liệu, mô hình mua ngoài phải phù hợp cách tiếp cận AI có trách nhiệm của tổ chức.
  • A.10.4 Customers: tính đến kỳ vọng và nhu cầu của khách hàng.

Phụ lục B, C, D khác Phụ lục A như thế nào?

Phụ lụcTính chấtNội dungCách dùng
AQuy chuẩn38 kiểm soát tham chiếuĐối chiếu khi xử lý rủi ro, làm cơ sở lập SoA
BQuy chuẩnHướng dẫn triển khai từng kiểm soátTham khảo khi viết quy trình; được mở rộng, điều chỉnh, không phải giải trình từng mục
CTham khảoGợi ý mục tiêu AI và nguồn rủi roĐầu vào khi đặt mục tiêu, nhận diện rủi ro
DTham khảoÁp dụng AIMS theo lĩnh vực, ngànhĐịnh hướng khi tích hợp với hệ thống quản lý khác

Nhiều đội dự án chỉ đọc Phụ lục A mà bỏ qua Phụ lục B. Thực ra Phụ lục B mới cho biết bằng chứng nên trông như thế nào, ví dụ tài liệu kỹ thuật cần nêu gì, log cần ghi gì. Không đọc Phụ lục B, quy trình dễ chung chung và thiếu bằng chứng.

Statement of Applicability (SoA) cho ISO 42001 cần những gì?

Điều khoản 6.1.3 yêu cầu SoA nêu các kiểm soát cần thiết và lý do đưa vào hoặc loại trừ. Tiêu chuẩn không quy định mẫu cố định. Chúng tôi khuyến nghị mỗi dòng SoA có các cột:

  1. Mã, tên kiểm soát (Phụ lục A hoặc kiểm soát bổ sung).
  2. Áp dụng hay không áp dụng.
  3. Lý do, gắn với rủi ro trong sổ đăng ký rủi ro AI và vai trò của tổ chức: phát triển, cung cấp hay sử dụng AI.
  4. Trạng thái triển khai.
  5. Tài liệu, bằng chứng liên quan.
  6. Người phụ trách, ngày rà soát.

Lý do loại trừ cần cụ thể. Ví dụ, tổ chức chỉ dùng dịch vụ AI của bên thứ ba vẫn nên giải thích nhóm A.7 được xử lý ra sao. Nhóm này có thể được xử lý qua yêu cầu với nhà cung cấp theo A.10.3, thay vì chỉ ghi “không liên quan”. Cập nhật SoA khi thay đổi mô hình, nguồn dữ liệu, mục đích sử dụng, nhà cung cấp hoặc khi có quy định mới.

Phụ lục A ISO 42001 khác Phụ lục A ISO 27001 ở điểm nào?

ISO/IEC 27001:2022 có 93 kiểm soát trong 4 nhóm (tổ chức, con người, vật lý, công nghệ), tập trung vào bảo mật thông tin. Phụ lục A của ISO/IEC 42001 ít kiểm soát hơn nhưng nhắm vào rủi ro đặc thù của AI:

  • tác động tới con người và xã hội;
  • chất lượng và nguồn gốc dữ liệu huấn luyện;
  • mục đích sử dụng dự kiến;
  • trách nhiệm trong chuỗi cung ứng mô hình.

Hai bộ kiểm soát bổ trợ cho nhau. ISO 42001 không thay thế các kiểm soát an toàn thông tin như quản lý truy cập hay mã hóa. Tổ chức đã có ISO 27001 có thể dùng lại quy trình quản lý tài liệu, đánh giá nội bộ, quản lý nhà cung cấp và sự cố. Xem thêm cách tích hợp ISO/IEC 42001 với ISO 27001 và ISO 9001.

Nên triển khai Phụ lục A theo trình tự nào?

  1. Kiểm kê hệ thống AI: hệ thống tự phát triển, hệ thống mua ngoài, API mô hình nền tảng. Xác định vai trò của tổ chức với từng hệ thống.
  2. Đánh giá rủi ro và tác động theo điều khoản 6.1.2 và 6.1.4. Dùng Phụ lục C làm danh mục gợi ý.
  3. Lập SoA nháp: đối chiếu đủ 38 kiểm soát, ghi lý do cho từng kiểm soát.
  4. Viết quy trình, tạo bằng chứng theo Phụ lục B. Doanh nghiệp mới làm quản trị AI thường thiếu ở A.5 (đánh giá tác động), A.6.2.7–A.6.2.8 (tài liệu kỹ thuật, log) và A.7.5 (nguồn gốc dữ liệu).
  5. Tự đánh giá khoảng cách. Tham khảo bài self-assessment ISO/IEC 42001 và quy trình chuẩn bị tài liệu ISO/IEC 42001.
  6. Đánh giá nội bộ, xem xét của lãnh đạo, sau đó đánh giá chứng nhận. Yêu cầu đối với tổ chức chứng nhận AIMS được quy định trong ISO/IEC 42006:2025.

Câu hỏi thường gặp

ISO 42001 Annex A có bao nhiêu biện pháp kiểm soát?

Phụ lục A của ISO/IEC 42001:2023 có 38 biện pháp kiểm soát, chia thành 9 mục tiêu kiểm soát từ A.2 đến A.10. Nhóm lớn nhất là A.6 (vòng đời hệ thống AI) với 9 kiểm soát.

Có bắt buộc áp dụng đủ 38 kiểm soát không?

Không. Tổ chức chọn kiểm soát theo đánh giá rủi ro AI và có thể bổ sung kiểm soát riêng. Tuy nhiên, phải đối chiếu với Phụ lục A và ghi lý do đưa vào hoặc loại trừ trong Statement of Applicability.

Phụ lục B ISO 42001 dùng để làm gì?

Phụ lục B hướng dẫn triển khai từng kiểm soát ở Phụ lục A. Tổ chức có thể mở rộng hoặc điều chỉnh hướng dẫn và không phải giải trình từng mục.

Statement of Applicability của ISO 42001 cần thông tin gì?

Theo điều khoản 6.1.3, SoA phải nêu các kiểm soát cần thiết và lý do đưa vào hoặc loại trừ. Nên bổ sung trạng thái triển khai, bằng chứng, người phụ trách và ngày rà soát.

Đã có ISO 27001 thì có cần Phụ lục A của ISO 42001 không?

Có, nếu muốn chứng nhận ISO/IEC 42001. 93 kiểm soát của ISO 27001:2022 tập trung vào an toàn thông tin. 38 kiểm soát của ISO 42001 xử lý rủi ro đặc thù của AI. Hai hệ thống có thể dùng chung nhiều quy trình quản lý.

Cần lập SoA và bộ kiểm soát ISO/IEC 42001 cho hệ thống AI?

Cyber Services hỗ trợ các việc sau:

  • kiểm kê hệ thống AI;
  • đánh giá rủi ro và tác động;
  • lập Statement of Applicability cho 38 kiểm soát Phụ lục A;
  • tích hợp với ISO 27001 sẵn có.

Xem dịch vụ tư vấn chứng nhận ISO/IEC 42001:2023. Liên hệ hotline/Zalo 0979 875 985, email support@cyberservices.vn hoặc qua trang liên hệ để trao đổi về phạm vi AIMS.

Nguồn tham khảo

Nhận bảng giá dịch vụ

Điền thông tin — bảng giá chi tiết sẽ được gửi đến bạn trong giờ làm việc.

Chúng tôi không chia sẻ thông tin của bạn cho bên thứ ba.